Μια εντυπωσιακή δημοσιονομική εικόνα αναδύεται για την Ελλάδα, με την οικονομία να καταγράφει επιδόσεις που ξεπερνούν συστηματικά τους στόχους και να διαμορφώνουν νέα δεδομένα για την επόμενη διετία.
Σύμφωνα με τη Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης της Εθνικής Τράπεζας, η χώρα όχι μόνο διατηρεί τη δυναμική της, αλλά εισέρχεται και σε μια φάση σταθερής υπεραπόδοσης που ενδέχεται να κορυφωθεί το 2026.
Η εκτίμηση για πρωτογενές πλεόνασμα κοντά στο 4% του ΑΕΠ το 2026 - έναντι επίσημου στόχου 3,2% - επιβεβαιώνει ότι η δημοσιονομική εικόνα παραμένει ισχυρή, με τάσεις που ξεπερνούν τις αρχικές προβλέψεις.
Ιστορικό ρεκόρ το 2025 - Πλεόνασμα 4,9% του ΑΕΠ
Το 2025 καταγράφεται ως χρονιά-ορόσημο, καθώς το πρωτογενές πλεόνασμα φτάνει το 4,9% του ΑΕΠ - το υψηλότερο στην ιστορία της χώρας και το μεγαλύτερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Πρόκειται για την τέταρτη συνεχόμενη χρονιά ισχυρών δημοσιονομικών επιδόσεων, με τη μέση υπεραπόδοση της περιόδου 2022-2025 να αγγίζει το 2% του ΑΕΠ ετησίως.
Η σταθερή αυτή υπεραπόδοση δείχνει ότι η βελτίωση δεν είναι συγκυριακή, αλλά έχει δομικά χαρακτηριστικά.
Οι φόροι στο επίκεντρο της υπεραπόδοσης
Η ανάλυση της Εθνικής Τράπεζας αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο των φορολογικών εσόδων, τα οποία εξηγούν περίπου τα δύο τρίτα της συνολικής υπεραπόδοσης της τετραετίας.
Κύριες εξελίξεις:
- Τα συνολικά έσοδα από φόρους και εισφορές αυξήθηκαν κατά 27,1 δισ. ευρώ (2022–2025)
- Σταθεροποιήθηκαν στο 40% του ΑΕΠ, πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ
- Τα έσοδα ΦΠΑ αυξήθηκαν κατά 10% το 2025 και κατά 12% ετησίως κατά μέσο όρο στην τετραετία
- Ο ΦΠΑ έφτασε στο 9,5% του ΑΕΠ, ιστορικά υψηλό επίπεδο
Κατανάλωση, τουρισμός και φορολογική συμμόρφωση
Η ισχυρή αύξηση των εσόδων δεν αποδίδεται μόνο στη φορολογική πολιτική, αλλά και σε μια σειρά μακροοικονομικών παραγόντων: αύξηση ιδιωτικής κατανάλωσης, ισχυρή άνοδος του εισερχόμενου τουρισμού, αλλαγή στη δομή της κατανάλωσης προς προϊόντα με υψηλότερο ΦΠΑ και βελτίωση φορολογικής συμμόρφωσης.
Παράλληλα, η ΕΤΕ εκτιμά ότι περίπου το 40% της αύξησης των φορολογικών εσόδων σχετίζεται με βελτιώσεις στην αποτελεσματικότητα του φοροεισπρακτικού μηχανισμού.
Φόροι εισοδήματος και επιχειρήσεων σε άνοδο
Σημαντική συμβολή είχαν επίσης:
- Φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων: 6,9% του ΑΕΠ το 2025
- Φορολογία επιχειρηματικών κερδών: μέση ετήσια αύξηση 24,4% (2022–2025)
Η εικόνα αυτή υποδηλώνει ευρύτερη ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας αλλά και καλύτερη φορολογική βάση.
Συγκράτηση δαπανών - ο δεύτερος πυλώνας
Η δημοσιονομική σταθερότητα δεν στηρίζεται μόνο στα έσοδα. Η πλευρά των δαπανών έπαιξε επίσης κρίσιμο ρόλο:
- Οι πρωτογενείς δαπάνες μειώθηκαν στο 45,1% του ΑΕΠ (2024–2025)
- Από 56,3% το 2020, λόγω απόσυρσης έκτακτων μέτρων πανδημίας και ενέργειας
Η συγκράτηση αυτή ενίσχυσε ουσιαστικά τη δημοσιονομική ισορροπία.
Προοπτική 2026–2027: Νέος δημοσιονομικός χώρος
Η Εθνική Τράπεζα εκτιμά ότι η συνέχιση της θετικής πορείας μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετο χώρο για πολιτικές ελάφρυνσης μετά το 2027.
Ενδεικτικά: περαιτέρω μείωση φοροδιαφυγής στον ΦΠΑ, βελτίωση δήλωσης εισοδημάτων φυσικών προσώπων και πιθανό πρόσθετο έσοδο άνω των 2 δισ. ευρώ ετησίως.
Η Ελλάδα εμφανίζει μια σπάνια για ευρωπαϊκή χώρα συνδυαστική εικόνα: υψηλά πλεονάσματα, ισχυρά έσοδα και ελεγχόμενες δαπάνες.
Το ερώτημα που αναδύεται πλέον δεν είναι αν η υπεραπόδοση συνεχίζεται, αλλά πόσο μπορεί να διαρκέσει και πώς θα αξιοποιηθεί ο δημοσιονομικός χώρος που δημιουργείται.
www.worldenergynews.gr
